POGODA I ZJAWISKA ATMOSFERYCZNE

Kiedy mamy jakieś konkretne plany zależne od pogody, prognoza pogody jest dla nas bardzo ważna. Sprawdzamy ją zatem we wszystkich możliwych źródłach. Po pierwsze, śledzimy na bieżąco telewizyjne i radiowe serwisy pogodowe. Na różnych kanałach nadawane są one w bardzo niewielkich odstępach czasu. Poza tym krótkoterminowe prognozy znajdziemy też w codziennej prasie. W ostatnich latach bardzo często sprawdzamy pogodę w Internecie. Istnieje mnóstwo stron i portali, na których znajdziemy takie informacje bez najmniejszego problemu. Sprawdzonym „barometrem” bywają też starzy górale i rybacy, którzy na podstawie tajemniczych znaków dawanych przez przyrodę potrafią przewidzieć pogodę na najbliższe dni. Co ciekawe, najczęściej są oni nieomylni i nawet jeśli w telewizji nie przepowiadają nawet najmniejszych opadów, doskonale wiedzą, że niedługo przyjdzie deszcz lub burza.

Ogół czynników atmosferycznych, czyli inaczej mówiąc pogoda nie pozostaje bez znaczenia dla naszego samopoczucie. Jedni są na te uwarunkowania bardziej wrażliwi, inni mniej, ale wszyscy odczuwamy zmiany nastroju w trakcie wielkich upałów czy ulewnych deszczy. Niektórzy doskonale wiedzą, kiedy będzie padało czy pogoda radykalnie się zmieni, bo np. bolą ich stawy czy łamie w krzyżu. Są też osoby bardzo podatne na zmiany ciśnienia atmosferycznego, które niektórych dni po prostu nie mogą wytrzymać bez kawy. W ostatnich latach prognozy biometeorologiczne podawane są nawet razem z ogólną prognozą pogody w serwisach informacyjnych. Dzięki temu wiemy, jakiego samopoczucie spodziewać się nazajutrz, chociaż organizm często płata nam figle. Niemniej jednak częściej mamy dobry humor i tryskamy energią kiedy świeci słońce, niż kiedy pada deszcz i jest pochmurno.

Wciągu lata zazwyczaj zdarzają się dni upalne, spowodowane napływami fal gorącego powietrza nad nasz kraj. Temperatura przekracza wtedy 30ºC, a odczuwalna bywa jeszcze wyższa. Czasami taki stan trwa kilka dni, a czasami parę tygodni. Upał jest trudny do wytrzymania dla każdego organizmu, ale szczególnie wrażliwi są ludzie starsi, chorzy na serce oraz dzieci. Często w takie dni zdarzają się zawały serca i udary. Przed upałem trudno się ochronić, bo nawet zacienione okna niewiele pomagają. Jedynym skutecznym sposobem bywa klimatyzacja, ale nie jest ona najzdrowsza. Pomoże nam jednak z pewnością picie dużych ilości wody, bo pod wpływem wysokiej temperatury powietrza organizm mocno się poci, co może doprowadzić do odwodnienia. Ważne również, żeby chronić głowę poprzez zakładanie czapki czy chustki.

Ostra zima daje się we znaki niemalże wszystkim, w tym drogowcom. Wiele dróg przez dłuższy czas pozostaje zasypanych i nie przejezdnych. W skrajnych przypadkach dochodzi do tego, że szkoły są zamykane, bo dzieci nie mogą do nich dotrzeć ze względu na obfite opady śniegu. Mocno odczuwają ją także kierowcy, którzy codziennie muszą odkopywać samochody spod grubej warstwy śniegu, a w trakcie dużych mrozów nawet najlepszy akumulator może odmówić posłuszeństwa. Poza tym nawet na przejezdnych drogach warunki często są bardzo trudne. Oblodzenie ukryte pod warstwa śniegu bardzo łatwo może spowodować wpadnięcie w poślizg i groźny wypadek. Nawet przy minimalnych prędkościach może się to skończyć tragicznie, więc jeśli nie musimy nigdzie pilnie wyjeżdżać, lepiej w takie dni zostawmy samochód w garażu.

Zimą temperatura powietrza często jest dużo niższa niż temperatura zamarzania wody. Mówimy wtedy o mrozie. Jeśli waha się w okolicach 0ºC, mamy do czynienia z przymrozkiem. Mróz jest potrzebny przyrodzie do prawidłowego przebiegu procesów wegetacyjnych. Kiedy nie ma mroźnej zimy, nawet zwierzęta zapadające w zimowy sen są skołowane i nie potrafią zasnąć. Rośliny zbyt wcześnie budzą się do życia, a kiedy temperatura opadnie, przemarzają. Dlatego też rolnicy osłaniają drzewka, a w ogródkach zabezpieczamy krzewy. Mróz jest jak najbardziej wskazany, ale kiedy przybiera bardzo ostrą formę, staje się niebezpieczny. W trakcie wyjątkowo ostrych zim wiele osób umiera z powodu wyziębienia organizmu. Dotyczy to głównie bezdomnych i osób będących pod wpływem alkoholu, ale nie tylko, więc nie wolno nikomu odmawiać pomocy.

Jednym z rodzajów opadów atmosferycznych jest śnieg. Płatki śniegu powstają z sześcioramiennych kryształków lodu w kształcie gwiazdek, które łączą się ze sobą tworząc nawet kilkucentymetrowe struktury. Najogólniej rzecz ujmując śnieg powstaje poprzez krystalizację pary wodnej w chmurach. W zależności od intensywności opadów, wyróżniamy śnieżyce, zawieje, zamieci śnieżne, krupy i grad. Jeśli temperatura powietrza na powierzchni ziemi jest ujemna, śnieg nie topnieje, tylko tworzy pokrywę śnieżną. Dzięki temu możemy jeździć zimą na nartach, sankach czy uprawiać inne sporty. Właśnie ze względu na sporty zimowe śnieg dzieli się na puch świeży i zsiadły, gips przewietrzny i zbity, śnieg zmrożony płatkowy, szreń, śnieg mokry, ziarnisty, zmarznięty, firm i sztuczny śnieg. W zależności od rodzaju np., na stokach narciarskich panują różne warunki.

Deszcz jest atmosferycznym opadem, który spada na powierzchnię ziemi w postaci kropel wody. Jeśli pochodzi z chmur wysokich, jest lodem, który spadając topnieje. Deszcz jest nam potrzebny do życia. Bez niego na Ziemi zginęłoby całe życie, a więc flora i fauna, a także człowiek. Nawet największe zbiorniki wodne wyschłyby w stosunkowo krótkim czasie. Już dziś na terenach, gdzie panują długotrwała pory suche wszelkie formy życia wegetują w oczekiwaniu na upragniony deszcz. Jeśli jednak opady są zbyt intensywne, ulewne deszcze grożą nam powodziami. Ziemia jeż już mocno nasiąknięta i nie jest w stanie wchłonąć większej ilości wody. Rzeki zaczynają wylewać, a człowiek jest wobec tego wszystkiego bezbronny. Drobny deszczyk to mżawka, większy to umiarkowany lub silny opad. Intensywność mierzy się badając ilość wody spadającej w ciągu godziny.

Możemy uznać się za prawdziwych szczęściarzy, ponieważ w naszej strefie klimatycznej mamy zarówno upalne lata, jak i ostre zimy. Poza tym dochodzą tzw. okresy przejściowe, czyli wiosna i jesień. Dzięki temu możemy korzysta zarówno z uroków wysokich temperatur i ostrego słońca, jak i śnieżnych, białych zim. Zazwyczaj narzekamy na pogodę, kiedy nam mocno doskwiera, ale tak naprawdę większość z nas docenia piękno każdej z pór roku. Często mamy jednak swoje ulubione okresy. Możemy przecież opalać się, kąpać w plenerze, jeździć na rowerze, pływać żaglówkami, ale i lepić bałwany, jeździć na nartach, sankach czy łyżwach. Nie wszyscy mieszkańcy naszej planety mają zapewnioną taką różnorodność. Poza tym roślinność naszego klimatu potrzebuje tych zmian dla przebiegu procesu wegetacyjnego. Dzięki temu może żyć i rodzić.

Praktycznie każdy z nas, często nawet mimowolnie, korzysta z prognozy pogody. Jeśli usłyszymy w radio, że będzie padał deszcz, przezornie zabieramy ze sobą parasol, kiedy wychodzimy z domu. Rolnicy dostosowują swoje prace polowe do tego, jaka ma być pogoda w najbliższym okresie. Media serwują nam takie prognozy praktycznie w każdym serwisie informacyjnym, więc kiedy planujemy urlop, bierzemy to pod uwagę. Zimą nawet wstajemy nieco wcześniej, żeby odśnieżyć samochód, jeśli zapowiadane są obfite opady itd. Przykłady można by wymieniać godzinami. Prognozy pogody dzielą się na aktualne, krótko i długoterminowe. Czasami oczywiście nie w pełni się sprawdzają, ale w pogodzie nie da się wszystkiego przewidzieć. Meteorolodzy opierają się głównie na komputerowych obliczeniach i faktycznych pomiarach.

Meteorologia bada przebieg procesów fizycznych zachodzących w toposferze, czyli dolnej warstwie atmosfery. Jest nauką zajmującą się wpływem tych wszystkich procesów na pogodę na danym obszarze. Dane do analiz zbierane są przede wszystkim przez stacje meteorologiczne, czyli tzw. ogródki, ale także samoloty, rakiety, balony, a nawet satelity i rakiety. Specjalne, profesjonalne przyrządy pomiarowe służą do pomiarów ciśnienia atmosferycznego, wahań temperatury, wilgotności powietrza, kierunków i prędkości wiatru, objętości opadów itd. Dzięki temu meteorolodzy mogą nam podawać prognozy pogody dotyczące nie tylko najbliższych dni, ale także długoterminowe. Meteorologia różni się od klimatologii przede wszystkim czasem badań, bo co do obszaru to obejmuje podobne rejony. Nauka ta jest zarazem kierunkiem studiów.